İmmunoterapi ve Hücresel Tedaviler

İmmunoterapi ve Hücresel Tedaviler

İmmünoterapi nedir?

İmmünoterapi, vücudun kanser, enfeksiyon ve diğer hastalıklarla savaşmasına yardımcı olmak için bağışıklık sistemini uyarmak veya baskılamak için maddeler kullanan bir tedavi türüdür. Bazı immünoterapi türleri, yalnızca bağışıklık sisteminin belirli hücrelerini hedef alır. Diğerleri bağışıklık sistemini genel bir şekilde etkiler. İmmünoterapi türleri arasında sitokinler, aşılar, Basil Calmette-Guerin (BCG) ve bazı monoklonal antikorlar bulunur.

İmmünoterapi akıllı ilaç mı?

Akıllı kanser ilaçları, belirli genetik değişimleri, örneğin kanserle ilişkili mutasyonları hedef alacak şekilde tasarlanmış, çoğu küçük molekül yapısındaki ilaçlardır. Bu nedenle immünoterapiler ve akıllı ilaçlar birbirinden farklıdır.İmmünoterapilerin amacı bağışıklık sistemini kansere karşı aktifleştirmek varken, akıllı ilaçlar kanseri tetikleyen genetik değişimleri baskılamayı amaçlar.

İmmünoterapinin yan etkileri nelerdir?

İmmünoterapilerin yan etkisi olmadığı doğru değildir. Bu ilaçlar, kemoterapilere kıyasla daha az yan etkilere neden olmakla birlikte, bağışıklık sisteminin aşırı aktifleşmesine bağlı - çoğunluğu hafif şiddetli olsa da - ciddi yan etkilere neden olabilirler.

İmmünoterapi yan etkilerinin genel özellikleri şu şekildedir:

  • İmmünoterapi yan etkileri, kansere karşı harekete geçen bağışıklık sisteminin vücudun normal kısımlarına da zarar vermesi ile oluşur.
  • Genel olarak anti-CTLA-4 monoklonal antikor türü immünoterapilerin (örneğin ipilimumab etken maddeli Yervoy) yan etkilerinin sıklığı ve şiddetli, anti-PD-1 veya anti-PD-L1 immünoterapilere göre (örneğin Opdivo, Keytruda, Imfinzi, Tecentriq ve Bavencio) daha fazladır.
  • Kombinasyon immünoterapilerinde, tek ajan (monoterapi) immünoterapilere göre daha sık ve şiddetli yan etkiler gözükür.
  • İmmünoterapi yan etkileri hemen hemen tüm organ sistemlerini etkileyebilir. En sık olarak deri, bağırsak, endokrin (hormonal sistem) ve akciğerler; daha nadir olarak kalp-damar sistemi, kemik iliği, böbrek, sinir sistemi ve göz.
  • İmmünoterapilerle tedavi sırasında genellikle hafif (1. ve 2. derece) yan etkiler gözükür, fakat kemoterapilerden farklı olarak bu yan etkiler bazen aylarca sürebilir.
  • En sık görülen immünoterapi yan etkileri ağız yaraları (mukozit), ishal, cilt alerjileri ve grip benzeri şikayetlerdir (yorgunluk, ateş, titreme, halsizlik, bulantı, kusma ve döküntü gibi).

İmmünoterapi tedavisi ne kadar sürer?

Kanserde yaygın olarak "immün kontrol noktası inhibitörü" sınıfından immünoterapiler kullanılır. Bunlar monoklonal antikor yapısındandır ve damardan serum şeklinde uygulanır. Her bir kürde uygulama süresi 30-60 dk arasındadır. İmmünoterapiler, kullanılan ilaca böre değişmekle birlikte 14 ya da 21 günde bir uygulanır. Toplam immünoterapi tedavi süresi, hasta tedaviye yanıt vermeye devam ettiği sürecedir; genel olarak immünoterapiler 2 yıla kadar uygulanır. Tolere edilemeyecek düzeyde yan etki gelişmesi veya kanserde progresyon (ilerleme) olması durumunda ise tedavi kesilir.

Son yıllarda bazı immünoterapilerin 4 haftada bir (Opdivo için) ve 6 haftada bir (Keytruda için) dozları da FDA onayı almıştır.

Hücresel tedaviler

Tümör infiltre eden modifiye lenfositler

Adoptif T hücre transferinin amacı hastanın kendi T hücrelerini kanserle savaşmasını sağlamaktır. Bu amaçla T hücreleri hastadan izole edilir ve genetik teknikler uygulanarak T hücrelerinin kanser hücrelerine karşı aktif hale getirilir. Daha sonra modifiye edilmiş bu hücreler hastaya geri gönderilir. Bağışıklık sisteminin aktif hale gelmesi amaçlanır.

CAR T hücreler

Yine başka yeni bir strateji, kimerik antijen reseptörü (CAR) T hücreli tedavidir. Bu tedavide hastadaki T hücreleri toplanarak laboratuvar ortamında tekrar programlanır ve hastaya tekrar aşılanır. Yeniden programlanmış T hücreleri vücutta bulunan kanser hücrelerini kolaylıkla bulan ve saldıran belli proteinler üretirler. Elde edilen ilk sonuçlar, zor tedavi edilen çeşitli kan kanserlerinin (lösemi), CAR T hücreli tedaviden fayda görebileceği yönündedir. Örneğin: CD-19’a yönelik CAR T hücreleri, yüzeylerinde CD19 molekülleri olan kötü huylu (malign) B hücrelerine saldırması için programlanır.

ALL tekrarlamış olan yetişkin ve çocuklarla yapılan bir çalışmada, 30 hastanın 27’sinde bu yeni tedaviyi aldıktan sonra tam remisyon (hastalık bulgularının tamamen ortadan kalkması) sağlandığı, remisyonun uzun süreli olduğu ve 2 yıl boyunca sürdüğü görülmüştür. Genel olarak CAR T hücreleri alan hastaların 78%’i 6 ay yaşamıştır.

Başka bir araştırmada, kemoterapiye dirençli, diffüz büyük B hücreli lenfoma (DLBCL) ve diğer kan kanseri türlerine sahip 15 hastanın 12’si CD-19’a yönelik CART T hücrelerine yanıt vermiş ve 8 hastada kanser tamamen yok olmuştur.

CAR T hücreli tedavinin gelecekte çok daha geniş kapsamlı kullanılacağı düşünülmektedir. Ayrıca bu amaçla sadece T-hücreelr değil, NK ve makrofajların da denendiği araştırmalar vardır.

car t hucre terapisi